Hoe werkt een airco? Koelen én verwarmen simpel uitgelegd

Een airco maakt geen koude en geen warmte, hij verplaatst warmte. Dat is de kern. Met een koudemiddel dat steeds verdampt en weer condenseert, pompt het toestel warmte van de ene plek naar de andere. Bij koelen haalt hij warmte uit je kamer en dumpt die buiten. Bij verwarmen doet hij precies het omgekeerde: hij haalt warmte uit de buitenlucht en brengt die naar binnen. Omdat verplaatsen veel minder energie kost dan opwekken, is een airco opvallend zuinig.

Een split-airco bestaat uit een binnenunit en een buitenunit, verbonden door een dunne koperleiding met koudemiddel. Vier onderdelen doen samen het werk. Ken je hun functie, dan snap je meteen hoe koelen en verwarmen werkt.

Bij koelen loopt het koudemiddel dit rondje, keer op keer:

• In de verdamper (binnen) neemt het koude koudemiddel warmte op uit de kamerlucht en verdampt het tot gas.
• De compressor (buiten) perst dat gas samen, waardoor druk en temperatuur flink stijgen.
• In de condensor (buiten) geeft het hete gas zijn warmte af aan de buitenlucht en condenseert het tot vloeistof.
• Het expansieventiel laat de druk plotseling zakken, het koudemiddel koelt sterk af en het rondje begint opnieuw.

De binnenunit blaast ondertussen de afgekoelde lucht je kamer in. Netto verhuist de warmte van binnen naar buiten.

Voor verwarmen keert de airco de cyclus simpelweg om met een vierwegklep. Nu neemt de buitenunit warmte op uit de buitenlucht, ook bij vriezend weer zit er nog bruikbare warmte in, en geeft de binnenunit die warmte af aan je kamer. Dit is precies het warmtepompprincipe: een split-airco is in feite een lucht-lucht warmtepomp. Daardoor kun je er het hele jaar mee verwarmen. Meer daarover lees je bij verwarmen met airco.

Omdat hij warmte verplaatst in plaats van opwekt. Een elektrische kachel zet 1 kilowattuur stroom om in 1 kilowattuur warmte. Een airco gebruikt diezelfde kilowattuur alleen om de pomp te laten draaien en haalt de rest gratis uit de buitenlucht. Zo levert hij vaak 4 kilowattuur warmte of meer per kilowattuur stroom. Dat rendement heet de SCOP, en bij moderne toestellen ligt die boven de 4. Daarom is verwarmen met een airco doorgaans fors goedkoper dan met gas of elektrische verwarming.

Het koudemiddel is de vloeistof die de warmte draagt. Het heeft de handige eigenschap dat het al bij lage temperaturen verdampt en bij hogere druk weer condenseert, precies wat je nodig hebt om warmte op te pikken en af te staan. Het circuit is volledig gesloten, dus in principe verbruikt een airco geen koudemiddel. Merk je dat de koeling terugloopt of dat er ijs ontstaat, dan kan er een lek zijn. Bijvullen en repareren mag alleen door een F-gassen gecertificeerde monteur. Wil je weten welk vermogen bij jouw ruimte hoort? Lees welke airco je nodig hebt.